Amsterdams weesmeisje

De Amsterdamse schilder Nicolaas van der Waay verwierf zijn grootste faam met zijn schilderijen van de weesmeisjes in het Amsterdamse Burgerweeshuis, gekleed in het kenmerkende rood, zwart en wit. Van der Waay studeerde aan de Rijksacademie (1871-1875) waarvan hij later, in de periode 1891-1927, zelf directeur werd.

Aangezien de regenten van het Burgerweeshuis kunstenaars geen toestemming gaven om in het weeshuis te schilderen, moest Van der Waay werken met enkele kostuums die hij had meegekregen.
Hij liet modellen in zijn atelier poseren, in de kledij van de weesmeisjes. Een vast model dat hij hiervoor gebruikte was Hendrika Louise Maria Looyer (1886-1970). Zij komt op veel schilderijen voor. De achterkleinzoon van de schilder wist verder te melden dat Nicolaas van der Waay lange tijd een weesmeisje in dienst had als hulp in de huishouding.

Waren de vroege voorstellingen van weesmeisjes nog zeer precies geschilderd en bijna academisch opgevat, in de latere werken van rond de eeuwwisseling wordt Van der Waays toets losser en zijn stijl impressionistischer — een ommezwaai die niet denkbaar is zonder de invloed van zijn tijdgenoot Isaac Israels. Het hier aangeboden schilderij is een sterk voorbeeld van een later, vrijer opgevat werk.

Geraadpleegde literatuur:
A.G.C. van Duijl, ‘N. van der Waay’, in: Max Rooses, Het Schilderboek.
Nederlandsche schilders der negentiende eeuw, Amsterdam 1898, pp. 79-98
W.P. Janssen, Een kwintet plezier in kunst, Harlingen 2009, pp. 6-9